Posts

Showing posts from October, 2021

انقلابِ نبوي ﷺ جي ٻين انقلابن سان ڀيٽ

Image
    ڊاڪٽر اسرار احمد /سنڌيڪار : علي سنڌي محمد رسول ﷲ ﷺ جن جي اصل عظمت، جنهن کي اسان انسان هجڻ جي حيثيت ۾ سمجهي سگهون ٿا. جنهن جو ڌاڪو پاڻ ﷺ جن سڄي دنيا کان مڃائي ورتو آهي ۽ جنهن جو انڪشاف پوري عالمِ انسانيت تي ظاهر ٿي چڪو آهي، سو هي آهي ته پاڻ سڳورن ﷺ جن دنيا جو سڀ کان عظيم، سڀ کان ڳنڀير ۽ همہ گير ترين انقلاب برپا ڪيو هو. اهو انقلاب پاڻ سڀ کان ٿوري وقت ۾ برپا ڪيو هئائون. ان کان به وڌيڪ نمايان ڳالھ اها آهي ته انهيءَ انقلابي تحريڪ جي شروعات کان خاتمي تائين جيڪي به مرحلا پيش آيا، تن مان هر هڪ مرحلي جي اڳواڻيءَ جو ذمو بہ پاڻ پنهنجي سر تي کنيائون. ان اعتبار سان ڀيٽ ڪيون ته انساني تاريخ جا ٻه انقلاب مشهور آهن. هڪ انقلابِ فرانس آهي. دنيا مان بادشاهت جي خاتمي ۽ جمهوري دور جي شروعات ان انقلاب کان ٿي آهي. ان انقلاب کي اڄ تقريبًا سوا ٻه سو ورهيه گذري چڪا آهن. ٻيون روس جو بالشويڪ انقلاب آهي، جيڪو 1917ع ۾ برپا ٿيو. اها الڳ ڳالهه آهي ته ستر سالن جي اندر ان انقلاب جي موت اچي وئي. پر بقول شاعر جي "کھنڈر بتا رہے ہیں عمارت عظیم تھی۔" هي انقلاب وڏي جوش ۽ جذبي سان برپا ٿيو هو ۽ وڏي جوش ۽ جذبي...

شام ۾ شامِ غريبان (نثري نظم)

Image
(اوچتو خيال آيو ته ڇو نه پنهنجي ڪتابن جي ڪٻٽ جي صفائي ڪجي. ڪافي ڏينهن کان مصروفيتن جي ڪري ان پاسي ڪو ڌيان ئي نه ڪيو هو. سو سمورا ڪتاب ڪٻٽ مان ڪڍي ڪٻٽ مان ڌوڙ مٽي ڇنڊي صاف ڪئي. ڪٻٽ جي صفائي کان پوءِ هڪ هڪ ڪتاب مان مٽي ڇنڊيندين ترتيب سان رکندو ويس. جڏهن ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ جو ترتيب ڏنل شاھ سائين جو رسالو کڻي ان جي ڇنڊ ڦوڪ ڪرڻ لڳس ته اوچتو ان ۾ رکيل هڪ پنو هيٺ ڪري پيو. پنو کڻي ان کي ڏٺو ته خبر پئي. هي ته منهنجو ٻه سال اڳ جو لکيل نثري نظم آهي، جيڪو مون شام ۾ هلندڙ صورتحال تي لکيو هو. وچ ۾ مونکي شاعري جو شوق ٿيو هو. تنهنڪري ان صنف تي طبع آزمائي ڪرڻ جي ڪوشش ڪندو هئس. ان مقصد لاءِ عروض سکڻ جي به ڪوشش ڪئي هئي. پر بعد ۾ احساس ٿيو ته هي فقير نظم جو ماڻهون ناهي، هن کان نظم جي صنف زور آهي. اسان نثر جي صنف ۾ ڀلا آهيون. :P ڳالھ کٽائڻي، ان دوران نثري نظم به لکڻ جي ڪوشش ڪئي هئي. انهن ڪوششن مان هڪڙي ننڍڙي ڪوشش "شام ۾ شامِ غريبان" به آهي. ان ساري وضاحت جو مقصد هي ٻه ڳالهيون آهن : (1) آئون ڪوئي شاعر ناهيان. تنهنڪري منهنجي هن نثري نظم ۾ جيڪي به ادبي ڪوتاهيون نظر اچن ٿيون. ان تي ناراض ٿيڻ ...

سنڌ جي تاريخ ڪيئن لکي وئي?

Image
سنڌ ۽ هندوستان جيتوڻيڪ قديم وقت کان وٺي علم ۽ تهذيب جو مرڪز هئا. هنن سرزمينن تي ڪيترن ئي علمن جو بنياد پيو. پر ان هوندي به سنڌ ۽ هندوستان جا ماڻهو تاريخ جي علم کان ناواقف هئا. انهي ڪري هتي قديم دور ۾ ڪڏهن به تاريخ کي محفوظ ڪرڻ جو ڪوبه بندوبست نه ڪيو ويو. نتيجي طور اسان ڪيترن ئي صدين تائين سنڌ جي آڳاٽي تاريخ کان ناواقف رهياسين. اهو ئي سبب آهي جو اسان کي موئن جي دڙي ۽ هڙاپا جي تهذيب بابت ڪا به ڄاڻ ڪونهي. اسان کي آريا سماج بابت ڪابه مستند ڄاڻ ڪونه ٿي ملي. هندو ڌرم جي شروعات يا بنياد بابت به اسان وٽ ڪابه مستند ڄاڻ ڪونهي. راءِ گهراڻي کان اڳ واري وقتن جي تاريخ بابت معلومات جا مکيه ذريعا هي آهن : (1) هندو ڌرم جا مذهبي ڪتاب ۽ ڌرمي ڪاٿائون (2) مقامي ڏند ڪٿائون ۽ جاگرافي (3) آرڪيالاجيڪل ماڳ( قديم آثار) (4) ٻاهرين حملہ آورن( جهڙوڪ : مصرين، يونانين، ڪلدانين، ايرانين، سٿين ۽ پارٿين) جون لکيل تاريخون ۽ رڪارڊ (5) قديم دور ۾ سنڌ ۾ آيل سياحن جا سفرناما (6) مقامي ريتون، رسمون، اصول ۽ ثقافت مهين جو دڙو  ويدڪ دور جي خيالي تصوير  سنڌ جي باقاعده تاريخ لکڻ جي شروعات مسلمان مورخن ڪئي آهي. مسلمانن طرفا...

هڪ نومسلم سنڌي دراوڙ جي ڪهاڻي

Image
صرف ڇوڪريون مسلمان ڇو ٿيون ٿين? ڇوڪرا مسلمان ڇو نه ٿيندا آهن? جيئن ڇوڪرين کي مسلمان ڪري ڇوڪرن سان پرڻايون وڃي ٿو، ڇا تيئن ڇوڪرن کي به مسلمان ڪري پنهنجون نياڻيون نڪاح ۾ ڏيندا آهيو? جيڪي اسلام قبول ڪن ٿا، سي تحقيق به ڪن ٿا يا رڳو عشق جي ڪري مسلمان ٿين ٿا? اهڙي قسم جا انيڪ سوال متعصب هندن، دين بيزارن ۽ سيڪيولر لابي طرفان پڇيا ويندا آهن. جنهن جو مقصد اسلام جي تيزي سان ڦهلجڻ جي راه ۾ رڪاوٽ پيدا ڪرڻ ۽ نو مسلمن خلاف شڪ ۽ شبها پيدا ڪرڻ ۽ کين هيسائڻ جي ڪوشش ڪرڻ هوندو آهي. جڏهن ته اسان جي سنڌ ڌرتي جا سوين هندو اهڙا آهن، جن پنهنجي اباڻي مذهب کي ڇڏي اسلام قبول ڪيو آهي. جي ها، انهن ۾ صرف ڇوڪريون شامل نه هونديون آهن. ڇوڪرا به شامل آهن. انهن جي اسلام قبول ڪرڻ جو سبب ڪجهه ٻيون ناهي، بلڪ اسلام کي پڙهڻ، سمجهڻ ۽ سندس حقانيت سندن سامهون اچي وڃڻ آهي. اهڙن ئي مسلمان سنڌي مردن ۾ اسان جو پيارو ۽ دلعزيز دوست مولانا محمد اسلام سنڌي صاحب به آهي.  پاڻ 1 جنوري 1973ع ۾ ضلعي ٿرپارڪر جي ڳوٺ سڙھ ۾ هڪڙي ميگھواڙ گهراڻي ۾ ڄائو. سندس والد جو نالو گهمون ۽ ڏاڏي جو نالو کنگھار هو. ميگهواڙ هندو ڌرم ۾ اڇوت ۽ شودر طبقي سان ...